صنعت نمایشگاهی در سراشیبی سقوط

صنعت‌گو – این روزها اقتصاد کشور در فضای عجیبی به سر می‌برد. کاسبان گیج از قیمت نرخ ارز و وضعیت نه‌صلح و نه‌جنگ نظاره‌گر وضعیت نابسامان اقتصادی هستند و هرروز بیشتر از دیروز متضرر می‌شوند. این روز‌ها اکثر کسبه، تجار و صاحبان صنایع بر یک‌جمله اتفاق نظر دارند: «قطعی اینترنت باسرعت هرچه‌ تمام‌تر درحال نابودی کسب‌و‌کار‌ها بوده و ضرر‌های آن از مرز شمارش و اعداد فراتر رفته است.» در این میان یک صنعت است که کمتر کسی به زیان غیرقابل شمارشی که در این مدت دیده اشاره می‌کند: صنعت نمایشگاهی.

از عصر روز پنجشنبه ۱۸دی‌ماه دوباره اینترنت سراسری قطع شد. به‌طور کلی بنگاه‌های خرد و کوچک در بحران‌های مختلف و نابسامانی‌های گوناگون بیش از بنگاه‌های متوسط و بزرگ آسیب می‌بینند و این بخش‌خصوصی است که بهای اصلی قطعی اینترنت را می‌پردازد. چنانچه احسان چیت‌ساز، معاون سیاستگذاری و برنامه‌ریزی وزارت ارتباطات درباره تبعات قطعی اینترنت گفت: براساس ارزیابی دوره جنگ تحمیلی ۱۲‌روزه تقریبا به ازای هرروز حدود ۵۰۰‌میلیارد‌تومان زیان برای کسب‌و‌کارها اتفاق افتاده بود.

مظلومیت صنعت نمایشگاهی کشور

در سمت دیگر ماجرا صنعت نمایشگاهی کشور را داریم که این روزها به صورت هرچه مظلومانه‌تر متحمل ضرر‌های میلیاردی می‌شود. طبق آمارهای کلیدی ارزش صنعت نمایشگاهی ایران حدود ۴۰۰میلیون دلار برآورد می‌شود؛ بیش از ۶‌هزارنفر مستقیما در مراکز برگزارکنندگان و غرفه‌سازان آن اشتغال دارند و حدود ۱۶۰‌هزارشغل غیرمستقیم نیز به علت وجود آن ایجاد شده است.

صنعت نمایشگاه‌ها در سطح جهانی نیز به‌عنوان یک موتور اقتصادی عمل می‌کند. براساس گزارش UFI Global Exhibition Barometer در سال‌۲۰۲۴ حدود ۳۲هزارنمایشگاه در سراسر جهان برگزار شد که این تعداد مشابه سطوح پیش از همه‌گیری کووید-۱۹ است. این رویدادها نه‌تنها درآمدزایی کرده بلکه اشتغال قابل‌توجهی ایجاد می‌کنند. طبق آمار UFI صنعت نمایشگاه‌ها در سطح جهانی حدود ۲۷۲‌میلیاردیورو(حدود ۲۹۵میلیارد دلار) خروجی اقتصادی کل شامل مستقیم، غیرمستقیم و القایی تولید کرده و بیش از ۲/۳‌میلیون شغل مستقیم و غیرمستقیم را پشتیبانی می‌کند. این شغل‌ها شامل نقش‌های مستقیم مانند مدیران، نمایشگاه، طراحان غرفه و کارگران ساختمانی و نقش‌های غیرمستقیم مانند رانندگان، هتلداران و تامین‌کنندگان مواد غذایی را شامل می‌شود.

وابستگی مستقیم صنعت نمایشگاهی به اینترنت

مریم توکلیان، مدیرعامل شرکت آسیا پاسارگاد خاورمیانه و فعال صنعت نمایشگاهی درباره روزهای سختی که این صنعت تجربه می‌کند گفت: در حال حاضر صنعت نمایشگاهی حداقل در ۱۰‌سال گذشته به یک روال مشخص و زیرساخت نسبتا تثبیت‌شده در حوزه‌هایی مثل نحوه ثبت‌نام، مشارکت، اجرای نمایشگاه‌ها و اطلاع‌رسانی به مخاطبان رسیده است. سال‌هاست که از این ساختار استفاده می‌کنیم و تمام این فرآیندها به‌گونه‌ای طراحی شدند که وابستگی مستقیم به اینترنت دارند و اساسا بر بستر اینترنت تعریف شدند.

توکلیان افزود:

برگزاری نمایشگاه از سازمان‌دهی و ثبت‌نام گرفته تا فرآیندهای اجرایی همگی آنلاین هستند. حتی در حوزه‌هایی مثل غرفه‌سازی که یکی از بخش‌های بسیار مهم کارزار نمایشگاهی محسوب می‌شود طراحی‌ها، بارگذاری مدارک و هماهنگی‌ها ازطریق سامانه‌های اینترنتی انجام می‌شود. این روش سال‌هاست که مورد استفاده قرار می‌گیرد.

وی ادامه داد: در بسیاری از کشورهای دیگر این وابستگی حتی بیشتر هم هست و آنها علاوه بر اینترنت به‌صورت گسترده از هوش مصنوعی در ساختار برگزاری نمایشگاه‌هایشان استفاده می‌کنند. اگر بخواهیم مقایسه کنیم شاید یک پله عقب‌تر باشیم اما همچنان کل سیستم ما بر پایه اینترنت بنا شده است.

نابودی یک برنامه ریزی چندماهه

این فعال صنعت نمایشگاهی در ادامه گفت: مشکل اصلی از جایی شروع شد که بدون هیچ اعلام قبلی اینترنت کشور قطع شد. این اتفاق برای کاری افتاد که ما حدود هشت‌ماه برای آن برنامه‌ریزی کرده بودیم. درست در آستانه برگزاری نمایشگاه و در کمتر از دویاسه‌هفته پایانی یعنی زمانی که باید بیشترین حجم فشار و کارهای ستادی انجام شود با این قطعی اینترنت مواجه شدیم.

وی افزود: این وضعیت به‌شدت ما را تحت فشار قرار داده به‌طوری‌که در چند روز ابتدایی عملا مستاصل بودیم و تقریبا هیچ کاری نمی‌توانستیم انجام دهیم. بعد از آن مدام درگیر فکرکردن، چاره‌اندیشی و پیداکردن راه‌های جایگزین شدیم اما واقعیت این است که وقتی زمان ندارید و تا روز برگزاری فاصله‌ای باقی نمانده امکان تغییر سیستم یا زیرساخت وجود ندارد.

تبعات فراوان کنسل‌کردن نمایشگاه‌ها

توکلیان افزود: در نتیجه بسیاری از همکاران ما چاره‌ای نداشتند جز اینکه باوجود ضرر و زیان‌های هنگفت و ماه‌ها هزینه‌ای که کرده بودند از برگزاری نمایشگاه صرف‌نظر کنند. نمایشگاه‌ها یکی پس از دیگری کنسل شدند در حالی که کنسلی نمایشگاه تبعات بسیار زیادی دارد و خسارت‌های مالی بسیار سنگینی را به برگزارکنندگان و فعالان این صنعت تحمیل می‌کند.

این فعال صنعت نمایشگاهی در ادامه گفت: بسیاری از همکارانم ازجمله دوسه‌نفر از همکاران نزدیکم مجبور شدند نمایشگاه‌های خود را کنسل کنند و به‌طور طبیعی زیان‌های بسیار سنگینی را متحمل شدند. این خسارت‌ها فقط متوجه برگزارکنندگان نبود. شرکت‌هایی که در نمایشگاه‌ها مشارکت کرده بودند نیز آسیب جدی دیدند. آن‌ها هزینه‌های غرفه‌سازی را پرداخت کرده بودند. برخی از آنها بدهکار بودند و عملا با فشار مالی شدیدی مواجه شدند.

عدم قبول مسوولیت و پاسخگویی

چالش‌ها بی شمارند و کسی پاسخگو نیست. توکلیان در این‌باره گفت: واقعا نمی‌دانم این حجم بسیار سنگین از آسیبی که به بدنه بخش‌خصوصی وارد شده قرار است کجا پاسخ داده شود و چه کسی مسوول جبران آن بوده آن‌هم در شرایطی که کشور از نظر اقتصادی وضعیت مناسبی ندارد، نوسانات شدید نرخ ارز را تجربه می‌کنیم و تولیدکنندگان ما با تبعات تورم دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در چنین فضایی بسیاری از تولیدکنندگان با این امید که شاید حضور در نمایشگاه بتواند به بهبود روند کاری‌شان کمک کند در این رویدادها شرکت می‌کنند. این اتفاق عملا ضربه آخری بود که می‌توانست به چرخ صنعت و اقتصاد حداقل در بخش‌خصوصی وارد شود.

وی افزود: در اینجا درباره بخش دولتی صحبت نمی‌کنم چون آنها بودجه‌های مشخص خودشان را دارند و واقعا نمی‌دانم سازوکارشان به چه شکل است اما ما که در بخش‌خصوصی فعالیت می‌کنیم و مشارکت‌کنندگان‌مان نیز خصوصی هستند واقعا دیگر توان تحمل این ضربه را نداریم. نمی‌دانم تا چه زمانی می‌توانند تبعات این آسیب‌ها را جبران کنند. در این میان متاسفانه هیچ‌کس هم ما را نمی‌شنود و صدای ما به جایی نمی‌رسد.

شرایط غیرقابل تحمل و ادامه ماجرا

توکلیان ادامه داد: در برخی موارد پاسپورت‌ها داخل سفارت‌هاست و بعضی سفارتخانه‌ها به دلیل قطعی اینترنت اساسا امکان صدور ویزا ندارند. این افراد هزینه‌های سنگین هتل‌ها را پرداخت کردند اما قادر نیستند ویزای مشارکت‌کنندگان خود را دریافت کنند. پروازها لغو یا مختل شده و امکان رسیدن به برنامه‌های نمایشگاهی‌شان را ندارند.

وی درخاتمه سخنانش گفت: واقعیت این است که شخصا در شرایطی قرار گرفتم که عملا در کنترل کسب‌و‌کارم که ۲۰سال است در آن فعالیت داشته درحال فلج‌شدن هستم. ایستادم تا کارم را ادامه بدهم و نمایشگاه را برگزار کنم اما هر روز تبعات قطعی اینترنت گریبان ما را می‌گیرد. کنسلی‌های متعدد، فشارهای روانی بسیار زیاد و فشارهایی که به ما وارد می‌شود تا ما هم نمایشگاه‌مان را کنسل کنیم واقعا شرایط را غیرقابل تحمل کرده و آسیب‌های بسیار جدی به ما وارد شده است.